Stosowany był jako środek chłodniczy w lodówkach i chłodziarkach. Ponadto w produkcji lakierów i dezodorantów. Czy wiesz, że może powodować raka skóry lub choroby oczu, takie jak choćby zaćma? Od kilkunastu lat używanie freonu jest zabronione.

Czym jest freon? To związek chemiczny (fluor, chlor, węgiel) odkryty przez  Thomas’a Midgley’a w 1920 r. Do produkcji został wprowadzony 10 lat później. W temperaturze pokojowej i ciśnieniu atmosferycznym ma postać gazu, natomiast w instalacjach chłodniczych występuje pod postacią sprężonej cieczy. Dziś nie jest już związkiem używanym, jednak jego wpływ na środowisko jest znaczny. Obecnie oblicza się, że w atmosferze znajduje się ponad 20 mln ton freonu.

Gdzie go znaleźć?

Freony zaczęto stosować w przemyśle już pod koniec lat 40. XX wieku. W czasie II Wojny światowej stosowano je w aerozolach owadobójczych, przeciwko komarom roznoszącym malarię. Później znalazły zastosowanie jako środki chłodnicze w lodówkach, chłodniach i klimatyzacjach. Ponadto wykorzystywano je do produkcji lakierów, kosmetyków, leków, czy środków czyszczących. Dlaczego stały się tak popularne? Freony cechują się małą aktywnością chemiczną, nie rozpuszczają się w wodzie, nie powodują utlenienia substancji, z którymi się stykają. Ponadto nie wywołują podrażnień skóry. Dlatego wydawały się być idealnymi do wielu zastosowań. Ich najlepsze cechy, czyli trwałość, obojętność i lotność sprawiają, że freony są zagrożeniem dla życia na Ziemi, co udowodniono w późniejszych badaniach. Nie gromadzą się one bowiem w dolnych warstwach atmosfery, a przemieszczają się w jej górne partie, a mianowicie do ozonosfery.

Sprawca dziury ozonowej?

- Freony stosowane były masowo w chłodziarkach oraz aerozolach do czasu, aż w latach 90. ubiegłego wieku wykazano, iż powodują zanik warstwy ozonowej. Są one trwałe i kumulują się w atmosferze ziemskiej, dlatego nawet niewielka ich ilość, która przedostanie się do powietrza, jest szkodliwa dla środowiska. 1 cząsteczka freonu może spowodować zniszczenie nawet 100 tysięcy cząsteczek ozonu, chroniącego powierzchnię Ziemi przed nadmiarem promieniowania UV – dla portalu NaszaRodzinka.pl mówi Łukasz Supergan z Greenpeace Polska. Freony uwalniane do atmosfery są zabójcze dla warstwy ozonowej, która chroni przed nadmiernym i szkodliwym wpływem promieni UV. Ozon jest toksyczną substancją, która występuje w górnych warstwach atmosfery. Dla ludzi jest substancją trującą. Jednak jedynie 10% całej ilości ozonu znajduje się w troposferze. Pozostałe 90% zapewnia nam przetrwanie na Ziemi. Ozonu jest bardzo niewiele, wystarczy więc, aby freony związały kilka procent jego zawartości w ozonosferze, a dojdzie do poważnego zniszczenia życia na Ziemi, na lądzie i w przypowierzchniowych warstwach wody.

- Zmniejszająca się ilość ozonu w atmosferze i towarzyszący jej wzrost promieniowania UV mogą być odpowiedzialne za nowotwory skóry lub zaćmę – kontynuuje nasz ekspert.

Od 1991 roku w Polsce istnieje całkowity zakaz używania freonów. Alternatywą jest stosowanie innych gazów napędowych, lub zamiast klasycznych dezodorantów - dezodorantów w sztyfcie.

- Obecnie w produkcji kosmetyków i artykułów AGD freony praktycznie nie są stosowane, ale duża ich ilość pozostanie aktywna w atmosferze jeszcze przez lata – podsumowuje Łukasz Supergan.

Kamila Rodak